Nơi sinh đổi ngày âm lịch, và đổi luôn lá số
Hầu hết công cụ lập lá số trên mạng đều quy về một múi giờ duy nhất cho mọi người: múi giờ 7 của Việt Nam hôm nay. Với người sinh sau 1976 trong nước thì đúng. Với người sinh trước đó, hoặc sinh ở nước ngoài, thì ngày âm lịch ra sai — và sai ngày âm là sai lá số.
Gốc rễ: Sóc rơi vào ngày nào là tuỳ múi giờ
Tháng âm lịch bắt đầu vào ngày Sóc — thời điểm trăng non. Sóc là một khoảnh khắc tuyệt đối, ai ở đâu cũng chung một khoảnh khắc ấy. Nhưng khoảnh khắc ấy rơi vào ngày nào thì mỗi múi giờ một khác.
Sóc lúc 18 giờ 30 theo giờ quốc tế là 01 giờ 30 hôm sau ở múi giờ 7, mà vẫn là 02 giờ 30 cùng ngày ở múi giờ 8. Hai bên bước sang tháng mới lệch nhau trọn một ngày.
Âm lịch Việt Nam qua các thời kỳ
Đây là chỗ nhiều người không biết: âm lịch Việt Nam không phải lúc nào cũng tính theo múi giờ 7.
| Giai đoạn | Múi giờ |
|---|---|
| Từ 1976 đến nay | 7 — cả nước |
| 1968 – 1975 | miền Bắc 7 · miền Nam 8 |
| 1946 – 1967 | 8 — cả hai miền |
| Trước 1946 | theo lịch Trung Quốc, tức múi giờ 8 |
Bảng này lấy theo khảo cứu Âm lịch Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử của Hồ Ngọc Đức — cũng chính là tác giả thuật toán âm lịch mà trang này dùng để an sao.
Một chỗ rất dễ nhầm: giờ đồng hồ chính thức của Việt Nam đổi tới mấy lần trong khoảng
1943 đến 1967. Nhưng đổi giờ đồng hồ không có nghĩa là đổi cách tính lịch. Hồ Ngọc Đức ghi rõ
mấy lần đổi ấy chỉ liên quan tới việc tính giờ chứ không làm ảnh hưởng tới việc tính ngày
tháng âm lịch
. Lấy bảng giờ đồng hồ ra tính lịch là sai ngay từ đầu.
Bằng chứng ai cũng kiểm lại được: Tết Mậu Thân
Năm 1968, miền Bắc ăn mùng Một Tết ngày 29 tháng 1, còn miền Nam ăn ngày 30 tháng 1. Hai miền đón giao thừa lệch nhau một ngày, và lý do thuần tuý là lịch: một bên tính theo múi giờ 7, một bên múi giờ 8. Đây là mốc lịch sử có thật, dùng để kiểm lại bất kỳ công cụ đổi lịch nào.
Lệch bao nhiêu ngày — con số cụ thể
Chúng tôi cho chạy đối chiếu toàn bộ ngày dương lịch của từng giai đoạn, so ngày âm tính theo múi giờ 7 với ngày âm tính theo múi giờ 8:
| Khoảng | Số ngày lệch | Tỷ lệ |
|---|---|---|
| 1930 – 1975 | 659 / 16.801 ngày | 3,92% |
| 1968 – 1975, Bắc so với Nam | 120 / 2.922 ngày | 4,11% |
Khoảng một phần hai mươi lăm số người sinh trước 1976 đang bị các công cụ khác cho ra ngày âm sai. Và không phải lúc nào cũng chỉ lệch một ngày: người sinh 22/7/1933 chẳng hạn, tính theo múi giờ 7 ra mùng 1 tháng 6, tính theo múi giờ 8 ra ngày 30 tháng 5 nhuận — khác cả tháng lẫn tính nhuận.
Vì sao lệch một ngày lại đổi cả lá số
- Ngày âm định chỗ đứng của sao Tử Vi, kéo theo vị trí của cả mười bốn chính tinh.
- Tháng âm cùng với giờ sinh định cung Mệnh. Lệch tháng là cung Mệnh nhảy sang cung khác.
- Cung Mệnh đổi thì ngũ hành cục đổi, trình tự an sao đổi, và các mốc đại hạn đổi theo.
Thử ngay trên trang: người sinh 22/7/1933, nếu khai sinh ở Việt Nam thì ra cung Mệnh tại Mão, Thủy Nhị Cục; nếu khai sinh ở California thì ra cung Mệnh tại Thìn, Thổ Ngũ Cục. Cùng một ngày dương, hai lá số khác hẳn nhau.
Người Việt ở nước ngoài thì khai thế nào
Khai ngày và giờ theo đồng hồ nơi mình sinh ra, rồi chọn đúng nơi sinh trong ô Nơi sinh ở trang lập lá số. Không phải tự quy đổi về giờ Việt Nam — quy đổi tay là hỏng, vì cái cần đổi là múi giờ dùng để chia tháng âm chứ không phải con số trên đồng hồ.
Trang lấy múi giờ chuẩn của từng nơi từ cơ sở dữ liệu múi giờ quốc tế, nên các lần đổi luật trong lịch sử đều được tính đúng. Giờ mùa hè không được dùng, vì lịch âm in theo giờ chuẩn còn giờ mùa hè chỉ là quy ước vặn kim đồng hồ.
Ô "Sinh ở miền nào" hiện khi nào
Chỉ hiện khi năm sinh rơi vào 1968 đến 1975 và nơi sinh là Việt Nam. Ngoài khoảng đó, hai miền tính lịch giống nhau nên hỏi cũng không đổi được kết quả — mà hỏi thừa thì chỉ làm người dùng phân vân.
Còn chỗ nào chưa chắc
Người sinh trước năm 1929 thì bảng trên mới là xấp xỉ. Giai đoạn ấy lịch chính thống của nước ta được xác định bằng bảng tra khảo cứu của Hoàng Xuân Hãn chứ không bằng công thức, và trang này chưa nhập bảng đó. Nói ra để anh chị biết, chứ giấu đi thì không phải cách làm.
Câu hỏi hay gặp
Vì sao ngày âm lịch của tôi trên trang khác với lịch treo tường?
Nếu anh chị sinh trước năm 1976 ở Việt Nam, hoặc sinh ở nước ngoài, thì ngày âm được tính theo đúng múi giờ của thời điểm và nơi sinh đó, chứ không phải múi giờ 7 của Việt Nam hôm nay. Lịch treo tường in theo múi giờ hiện hành nên hai bên lệch nhau ở khoảng 4% số ngày.
Sinh ở nước ngoài thì khai ngày nào?
Khai ngày và giờ theo đồng hồ nơi anh chị sinh ra, rồi chọn đúng nơi sinh trong ô Nơi sinh. Không phải quy đổi về giờ Việt Nam — máy tự lo phần đó.
Sinh năm 1968 đến 1975 thì chọn miền Bắc hay miền Nam?
Chọn theo nơi anh chị sinh ra trên thực tế. Giai đoạn đó hai miền tính âm lịch theo hai múi giờ khác nhau nên ngày âm lệch nhau ở khoảng 4% số ngày. Ngoài khoảng 1968 đến 1975 thì ô này không hiện, vì câu trả lời không đổi được kết quả.
Lệch một ngày âm thì lá số đổi nhiều không?
Đổi nhiều. Ngày âm định chỗ đứng của sao Tử Vi, tháng âm định cung Mệnh. Lệch một ngày có khi kéo theo lệch cả tháng và lệch cả tính nhuận, tức là đọc nhầm sang lá số của người khác.
Tử Vi Đẩu Số là di sản văn hoá phương Đông, nội dung trên trang mang tính tham khảo. Đây không phải tư vấn y tế, tài chính hay pháp lý, và không thay thế quyết định của anh chị.